Mật ong hoa bạc hà – xóa đói giảm nghèo ở Hà Giang

Mật ong hoa bạc hà thu hoạch khi cái lạnh cắt da cắt thịt bao trùm lên những dãy núi đá tai mèo lởm chởm ở Hà Giang. Từ nhiều năm nay, thu mật ong bạc hà trở thành một nghề mang lại cơm áo, gạo tiền cho bà con nơi đây.

 

Người dân ở xã Lủng Pù dựng lều bạt du mục ngay cạnh con đường liên xã để nuôi ong bạc hà – Ảnh: Q.T.

 

Ông Sùng Mí Chả, phó chủ tịch UBND xã Cán Chu Phìn nói: Mật không có mà bán vì được lít nào là có thương lái đến tận bản để lấy. Mình là cán bộ ở địa phương nên bản thân có phát triển kinh tế hiệu quả thì bà con dân bản sẽ học theo…

Nuôi ong là nghề du mục

Dọc con đường Hạnh Phúc dễ bắt gặp cảnh những lều lán được người dân dựng lên để nuôi ong quay mật hoa bạc hà. Đây là tuyến đường từ trung tâm huyện đi vào các xã Cán Chu Phìn, Lủng Pù, Khâu Vai (Mèo Vạc)

Dân nuôi ong như người du mục. Họ biết chọn được vị trí tốt sẽ quyết định đến bội thu hoặc thất thu mật. Hoa bạc hà nở đến đâu thì lều lán lại được dựng lên ở đó. Hoa tàn nơi này, thợ mật lại tìm đến khu vực khác. Hoa bạc hà nở khi thời tiết gặp lạnh. Gặp nắng ấm hoa tàn rất nhanh. Người nuôi ong thường phải thay đổi địa điểm đặt thùng ong liên tục.

Chọn vị trí đặt thùng ong

Nuôi ong bạc hà nhanh thu hồi vốn, lãi cao, nhưng cũng lắm rủi ro. Vì ong bị bệnh hoặc thối ấu trùng sẽ chết cả đàn.

Một khoảnh đất rộng khoảng vài hecta, cạnh đường liên xã (ở thôn Chó Do, xã Cán Chu Phìn) là nơi ông Nghiệp đặt khoảng 100 đàn ong. Đây là vị trí đắc địa nên mấy năm gần đây cứ đến mùa hoa bạc hà ông lại tới đây thuê đất.

Theo kinh nghiệm, nơi đặt cầu ong phải phù hợp với việc ong đi lấy mật sau đó vừa cất cánh là có thể về tổ nhả mật. Đặt xa quá ong bay mệt nên khi về đến tổ sẽ không còn mật, còn nếu đặt cạnh nơi có nhiều hoa thì ong không chịu đi làm.

Khi mật ong hoa bạc hà được mùa

Năm nay ong bạc hà được mùa. Đoạn đường từ xã Lủng Pù vào xã Khâu Vai nhiều người nuôi ong. Họ là dân địa phương, thầy cô giáo cắm bản. Vi trí đặt thùng là nơi hoa bạc hà đang bung nở.

Anh Trao (27 tuổi, người nuôi ong) chia sẻ mùa ong năm trước anh có hơn 10 đàn. Nhưng do đặt vị trí không phù hợp, gió thổi mạnh nên ong lười bay “đi làm”. Lượng mật thu được không nhiều. Rút kinh nghiệm năm nay, anh đặt ở một vị trí khuất gió trong bán kính 500m đến 1km có rất nhiều hoa bạc hà.

“Thời tiết thuận lợi, sau vụ ong sẽ có khoảng 30 triệu đồng. Vợ mình bảo tiền dư được mua thêm con bê nuôi lấy sức kéo…” – anh Trao vui mừng nói.

 

Anh Thào Mí Chá (22 tuổi, người dân tộc Mông) ở Mèo Vạc kiểm tra cầu ong giữa đồng hoa bạc hà – Ảnh: Q.T.

Xóa đói nghèo nhờ mật ong hoa bạc hà

Đường từ trung tâm huyện vào thôn Há Súng, xã Pả Vi, huyện Mèo Vạc qua các sườn núi dốc thẳng đứng. Cán bộ trẻ Mùng Mí Xá, chủ tịch Hội Nông dân xã Pả Vi, tâm sự: “Cứ vào mùa khô là  bà con phải chắt chiu từng giọt nước. Nhưng bù lại từ những dãy núi, nương ngô đã thu hoạch hoa bạc hà bắt đầu mọc và trổ bông.

Nếu không đến tận nơi nuôi ong thì khó tưởng tượng được. Những dòng mật thơm mát, bổ dưỡng, có vị ngọt thanh tự nhiên ấy lại từ những bông hoa tím nhỏ mọc ở nơi thời tiết vô cùng khắc nghiệt…”.

Mật ong hoa bạc hà: màu vàng ngả xanh, không xanh lét như mật giả (chú thích của Honimore)

 

Thôn Há Súng vẫn chưa có điện. Nó nằm cách biệt bởi nhiều quả núi lớn chắn ngang. Dù thế, kinh tế của thôn đã khá lên nhiều từ việc mạnh dạn đầu tư vào ong.

Anh Sùng Mí Chía kể trước đây cuộc sống người dân thiếu thốn cả năm. Cái ăn, cái mặc dựa hết vào một vụ ngô trên nương. Một vài năm gần đây dân bản mới hết đói. Lại có vốn để ra là nhờ vào nuôi ong bạc hà.

Gia đình anh năm nay nuôi 25 đàn là ong. Chúng được tách từ đàn lớn để nhân giống. Tuy chưa hết mùa nhưng đã cho hơn 60 lít mật. Mỗi lít bán tại nhà giá 350.000 đồng. Có tiền, anh sửa lại ngôi nhà dột nát trước đây. Và mở rộng thêm mái hiên để đổ bêtông, lợp fibrô ximăng kiên cố.

Mật ong hoa bạc hà đổi đời người dân vùng cao

“Ngày trước chưa có tiền hai đứa nhỏ đi học lo lắm. Bây giờ thì lại động viên cho chúng nó đến lớp đều đặn để kiếm lấy cái chữ” – anh Chía cười tươi khoe.

Cách nhà anh Chía không xa là gia đình bà Giàng Thị Vàng. Bà 56 tuổi, thâm niêm 12 năm nuôi ong. Bà có 6 đàn ong. Cũng nhờ nuôi ong nên vợ chồng ông bà đã “dựng vợ, gả chồng” cho con. “Nghề này làm ăn có tiền nên bọn mình còn bảo mấy đứa con nuôi ong phát triển kinh tế” – bà Vàng nói.

Trong lúc quay mật, chị Giàng Thị Lu nhớ lại: “Mình về đây làm con dâu thời gian đầu cũng được bố mẹ tập cho nuôi ong. Thời gian đầu thiếu kinh nghiệm. Mấy đàn ong làm vốn không hiểu vì lý do gì bay đi hết. Lúc đó vợ chồng chỉ biết khóc thôi. Nhưng rồi cứ tự động viên nhau. Năm nay từ tiền nuôi ong vợ chồng mình đã mua thêm được bò để vỗ béo”.

 

Mật ong hoa bạc hà đang nhờ xe gửi mật ong về Hà Nội – Ảnh: Quang Thế

 

Sùng Mí Chả cũng mạnh dạn góp vốn với người thân để đầu tư vốn nuôi 40 đàn. Theo anh Chả, năm nay được mùa ong bởi thời tiết thuận lợi. Giá bán tại nhà đang dao động ở mức 400.000 đồng/lít.

“Mật không có mà bán vì được lít nào là có thương lái đến tận bản để lấy. Mình là cán bộ, bản thân có phát triển kinh tế hiệu quả thì bà con dân bản sẽ học theo…”

Cây bạc hà huyền bí

Người dân bản địa chỉ biết hoa bạc hà cho mật ngon. Họ không biết nguồn gốc về loài cây mọc tự nhiên này. Theo tiếng của người H’Mông – hoa bạc hà là pả rau rì. Nó mọc tự nhiên và nở hoa khoảng tháng 11 đến hết tháng 1 dương lịch năm sau.

Thực tế loại bạc hà cho mật ong này khác hẳn loại bạc hà trồng để lấy tinh dầu. Mật ong hoa bạc hà có màu vàng ngả xanh, không phải xanh lét. Hương thơm thoang thoảng và có vị cay rất nhẹ, không như hương và vị của bạc hà lấy tinh dầu.

Mật ong bạc hà đang được dùng làm thuốc chữa bệnh. Nó tốt cho dạ dày, chữa ho. Và là dinh dưỡng cho người muốn tăng cân…

 

Phỏng theo tuoitre.vn

Bạn có thể ngồi một chỗ và mua mật ong bạc hà, hay mật ong hoa bạc hà tại đây.